Sekta

Współczesna socjologia negacja logiczna określiła jednoznacznych kryteriów klasyfikacji sekt. Obecnie, spośród powodu potocznego pejoratywnego znaczenia tego terminu (głównie na konsekwencja działalności sekt destrukcyjnych oraz terrorystycznych), niezwykle nieczęsto jest ono używane do wnętrza znaczeniu etymologicznym. W celu z kolei uwolnienia np. dopiero co powstających grup religijnych (pozostających pozycja tradycyjnymi oraz w dzisiejszych czasach dominującymi wyznaniami) od momentu wartościujących negatywnie sformułowań, socjologia stworzyła m.in. zrozumienie “nowe ruchy religijne”. Od połowy lat 80. XX wieku, od chwili działanie takich grup wysoce wzrosła, dookoła ich nazewnictwa toczą się wszak intensywne dyskusje również spory. Charakterystyczne są dwójka skrajne stanowiska. Pierwszy, standardowy pogląd, wychodzi spośród założenia że na gruncie socjologii powinno się do tej pory traktować określenia “sekta” także “kult” do wnętrza stosunku aż do powstających grup religijnych o względnie krótkiej historii. Drugi pogląd, konsekwentnie upowszechnia do wnętrza ich obszar wyznaczenie “nowy przesunięcie religijny” (np. nauczyciel socjologii Eileen Barker). Nie wyczerpuje owo wszak tematyka np. w środku stosunku aż do mniejszościowych grup wyznaniowych czerpiących chociażby spośród tradycji wierzeń etnicznych (wobec których upływ “nowe ruchy wyznaniowe” jest nieadekwatny), które nieraz podobnie klasyfikowane są w charakterze sekty.

Według badań opinii publicznej, przeprowadzonych na wskroś OBOP w środku 1999, Polacy negatywnie wypowiadają się o sektach. Ponad środek Polaków uważa że sekty mogą wyznaczać niebezpieczeństwo na rzecz bezpieczeństwa państwa, wyobrażenie ów wyraża 60 odsetek respondentów. 83 odsetek społeczeństwa opowiada sie zbytnio zakazem działalności sekt które łamią prawo, 64 odsetki jest zbyt zakazem działalności wszelkich sekt, 76 odsetek badanych obawia się, iż wyznawcy sekt mogą sprowadzić wewnątrz Polsce cos złego. Jednocześnie nie można społeczeństwa wykazuje tolerancję religijną - 92 odsetki badanych uważa że każdy z osobna winien przyznać się taką religię jaką chce, 78 odsetek uważa że “każda wierzenia prowadzi aż do Boga, ostatnim tchem różnymi drogami”, zaś 22 odsetek uważa że wewnątrz kraju powinni znajdować się wyłącznie katolicy.

Zdecydowana niepodobna społeczeństwa uważa zbyt sekty ugrupowania satanistyczne, wyobrażenie ów wyraża 94 odsetek badanych. 28 odsetek uznaje zbytnio sekty Krysznowców, i 19 odsetki jest zdania że zbyt sektę trzeba traktować Świadków Jehowy. Kolejne 8 odsetki zbyt sektę uważa Zielonoświątkowców, 5 odsetki Mariawitów, 4 odsetki Buddystów oraz 2 odsetki Luteran. 1 odsetek respondentów wyraża pojęcie że aż do sekt należą wyznawcy Judaizmu.

Za najczęstszą przyczynę wstępowania aż do sekt, Polacy uważają inicjatywa przywódców tych ugrupowań religijnych, którzy wykorzystują ludzkie słabości aż do manipulowania także podporządkowania sobie innych - opinię tę wyraża 90\% społeczeństwa. Ponad 80\% badanych jest zdania, iż motywem wstępowania aż do sekt bywa podobnie hobby doznania nowych wrażeń oraz przygód. Wśród innych przyczyn wymieniana jest ponadto wielokrotnie izolacja psychiczna potencjalnych członków sekt - nie można respondentów twierdzi bowiem, ze członkami sekt zostają osoby słabe, zagubione, poszukujące zewnętrznego oparcia (82\% badanych) dodatkowo osoby poszukujące sensu życia którego negacja logiczna mogły znaleźć w środku tradycyjnych Kościołach (73\% badanych).

Innymi motywami wstępowania aż do sekt jest, wedle badania OBOP, pokup afiliacji także więzi spośród grupą - członkami sekt zostają osoby poszukujące wspólnoty osób też myślących (77 \% respondentów) również osoby mające wewnątrz sektach przyjaciół plus znajomych (79 \% respondentów). Według badanych istotnymi przyczynami wstępowania aż do sekt jest też pozbawienie ciepła również zainteresowania do wnętrza domu rodzinnym (69 \% respondentów) to znaczy rygorystyczne medium wewnątrz którym osobnik dorastała - wedle badania OBOP członkami sekt zostają osoby nadto kontrolowane na wskroś rodziców (46 \% odsetek badanych). 41 odsetek uważa że członkami sekt zostają osoby zbyt sprawą szatana.

W przypadku wstąpienia aż do sekty, osoby bliskiej innymi słowy dorosłych podopiecznych, niepodobna badanych (rodzice to znaczy opiekunowie tych osób) deklarują że sami staraliby wydobyć daną osobę spośród sekty (62 \% badanych). 47 odsetek szukałaby wewnątrz tym celu pomocy obok specjalistów np. psychologa, 31 \% interweniowałaby na policji, i 26 \% szukałaby pomocy w środku Kościele.

Pierwszymi socjologami, którzy zdefiniowali sekty do wnętrza opozycji aż do Kościoła był język niemiecki religioznawca Max Weber również reformowany teolog Ernst Troeltsch. Weber uważał, że związek wyznaniowy uznaje się zbytnio dysponenta plus “administratora wiecznych darów zbawczych”, za to sekta jest wspólnotą rezygnującą spośród uniwersalizmu dodatkowo dobrowolnym stowarzyszeniem osób religijnie kwalifikowanych. Jego zdaniem, sekta z większym natężeniem ceni sobie nałóg emocjonalne aniżeli intelektualne. Z kolei Troeltsch uważał że sekta kontestuje, do wnętrza przeciwieństwie aż do Kościoła, zdeterminowany rozłożenie socjalny także realizuje własne ideały religijne oraz etyczne, oraz drogą aż do doskonalenia się negacja logiczna są sakramenty, tudzież osobiste doświadczenia. Troeltsch stwierdza ponadto, iż sekty owo odróżniające się od momentu oficjalnego Kościoła grupy, które zachowują określone elementy idei chrześcijańskiej, kultywują je wewnątrz oderwaniu od momentu innych, czyniąc owo tymczasem wewnątrz taki sposób, iż do wnętrza konsekwencji przeciwstawiają się doktrynie Kościoła dodatkowo wyłamują się ze wspólnoty, którą mąż stanowi.

Zdaniem socjolog E. Baker, sekty odróżnia od momentu Kościoła to, że hierarchia kościelna jest wynikiem długiego procesu instytucjonalizacji, podczas gdy wewnątrz sektach wytwarza się pani za sprawą silnej charyzmie przywódcy sekty, wielokrotnie założyciela. Najczęściej układ hierarchiczna do wnętrza sektach jest płaska, ze względu na względnie małą liczba członków. Baker twierdzi ponadto, że sekty odrzucają zasady moralne społeczeństwa, w środku którym się ukształtowały, w toku podczas gdy związek wyznaniowy adaptuje je aż do własnych zasad. Dodatkowo wewnątrz sektach krytykowana jest hierarchia kościelna, również w charakterze bogactwo, któremu przeciwstawia pełen wyrzeczeń klasa bycia. Zdaniem Baker asceza także wyzbycie się bogactwa jest jedną spośród najczęstszych zasad, które muszą egzystować zaakceptowane wskroś członków sekty.

Socjolog G.M. Vernon zaakcentował opozycyjność sekt, rygoryzm również fundamentalizm, w charakterze cechy charakterystyczne, również odrzucanie każdej obcej doktryny religijnej w charakterze spośród założenia błędnej. Inni socjologowie R.E. Park również E.W. Burges stwierdzili że sekty są organizacjami religijnymi będącymi do wnętrza stanie permanentnej “wojny ze światem” plus istniejącym porządkiem moralnym. M. Yinger wyróżnia ponadto sekty o agresywnym nastawieniu aż do otoczenia, które np. odmawiają obowiązku służby wojskowej, składania przysięgi, płacenia podatków, uczestnictwa do wnętrza wyborach czyli obowiązku posyłania dzieci aż do szkoły.

W polskim prawodawstwie uchwycenie sekty negacja logiczna istnieje. Ustawodawca krajowy wewnątrz żadnym spośród obowiązujących aktów prawnych negacja logiczna podał znaczenia tego terminu oraz negacja logiczna dokonał wykładni autentycznej. Pojęcie to, spośród uwagi na pozbawienie występowania w środku przepisach prawa, negacja logiczna jest wewnątrz polskim języku prawniczym stosowane do wnętrza odniesieniu aż do żadnej spośród religii - obowiązujące wewnątrz Polsce system prawny każdemu gwarantuje samodzielność wyznania, głoszenia dodatkowo sprawowania kultu religijnego (bez różnicy innymi słowy teizm jest formalnie zarejestrowane oznacza to podobnie nie), w szczególności jeżeli chodzi o swobodę odbywania pragmatyk religijnych. Z tego względu, w środku polskim prawodawstwie, ponadto negacja logiczna są używane pojęcia wyznania legalnego także wyznania nielegalnego (wolność wyznania gwarantuje Ustawa o Gwarancji Wolności Sumienia plus Wyznania spośród 17.05.1989 r.). Ustawa stwierdza jednocześnie, że inicjatywa związków wyznaniowych negacja logiczna przypadkiem przekraczać przepisów chroniących bezpieczeństwo publiczne, porządek, tężyzna fizyczna to znaczy etyka publiczną, władzę rodzicielską ewentualnie podstawowe prawa plus wolności innych osób. W przypadku naruszenia tych norm odpowiednie służby państwowe, do wnętrza szczególności policja, podejmują stosowne działania na ogólnych zasadach. Działania władz polskich w obliczu nowych ruchów religijnych ówczesny jak dotąd do wnętrza pełni spójne spośród rekomendacją Rady Europy spośród dnia 22 czerwca 1999 na sprawa nielegalnej działalności sekt.

Zmiany w środku Ustawie o Gwarancji Wolności Sumienia plus Wyznania spośród 17.05.1989 r., wprowadzone do wnętrza 1997 również mające więzić patologie występujące w środku tych ugrupowaniach religijnych także związkach wyznaniowych, które wykorzystywały niekorzyść przepisów prawa, doprowadziły aż do zmiany niektórych jego zapisów :

• Do zarejestrowania nowego związku wyznaniowego niezbędne jest 100 osób (poprzedni wymagano 15 osób), natomiast ich podpisy muszą egzystować poświadczone notarialnie. Konieczne jest prośba więcej informacji o grupie (np. opisanie dotychczasowych form życia religijnego dodatkowo metody działania również serwować dokładne adresy również numery dokumentów założycieli).
• Przedłużenie czasu, w środku jakim Minister Spraw Wewnętrznych także Administracji musi zbadać propozycja o zarejestrowanie, aż do jednego miesiąca. W tym okresie członek rządu przypadkiem wystąpić z żądaniem wyjaśnień odnoszących się aż do treści wniosku, innymi słowy zwymiotować się aż do odpowiednich organów państwowych (policja) o skontrolowanie prawdziwości podawanych informacji.
• MSW oznacza to prokurator mogą wyrzygać się aż do Sądu Wojewódzkiego o weryfikację, lub realizacja danego związku wyznaniowego jest zgodna spośród polskim prawem. Dotyczy owo też związków uprzednio zarejestrowanych. Negatywna uznanie sądu oznacza wykreślenie spośród rejestru.
• Do punktu stwierdzającego, iż realizacja związku wyznaniowego negacja logiczna prawdopodobnie przekraczać bezpieczeństwa publicznego, praw również wolności innych osób także moralności publicznej, dodano ponadto zapis, iż negacja logiczna być może przekraczać władzy rodzicielskiej (zapis ów wywołał zarzuty pośród krytyków, że jest wewnątrz istocie “antysektowy”).
• Zapis, iż zbyt obciążnik funkcji religijnych negacja logiczna uznaje się oddziaływania na skroś badania plus eksperymenty psychologiczne.
• Restrykcje w środku postaci braku zwolnienia odkąd cła wyrobów akcyzowych oraz samochodów, które zarejestrowane układy wyznaniowe mogły przyprowadzać bez opłat celnych.

W kulturowym kontekście Indii oraz hinduizmu wygaśnięcie umowy “sekta” negacja logiczna ma wydźwięku pejoratywnego. Określenie “sekta” wykorzystywane jest w tym miejscu wewnątrz odniesieniu aż do każdego odłamu religijnego, “sekty” nazywane są sampradaja. Sekty hinduistyczne charakteryzują się przede wszystkim skupieniem naokoło jednego aspektu tej religii lub jej teologii (na przypadek na Wisznu oznacza to Śiwie). Mają ponadto własne dyscypliny oraz staż jogiczne, teologię plus Pan Wszechrzeczy uznawane zbytnio najwyższe, toż są związane spośród resztą hinduizmu wobec względem wierzeń również popularnych ogólno-hinduistycznych pragmatyk religijnych.

Według raportu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych plus Administracji RP: “Raport o niektórych zjawiskach związanych spośród działalnością sekt wewnątrz Polsce” spośród 2000 roku zbyt sektę destrukcyjną zatwierdzić jest dozwolone każdą grupę, która posiadając twardo rozwiniętą strukturę władzy, równolegle charakteryzuje się znaczną rozbieżnością celów deklarowanych dodatkowo realizowanych również ukrywaniem norm do wnętrza strategia wart podkreślenia regulujących los członków; która narusza podstawowe prawa człowieka dodatkowo zasady współżycia społecznego, zaś jej oddziaływanie na członków, sympatyków, rodziny oraz zbiorowość ma styl destrukcyjny. W raporcie MSWiA wymienione jest podobne urząd Podkomisji Nadzwyczajnej ds. Grup Psychomanipulacyjnych Komisji Rodziny Sejmu RP, która podaje kolejny relacja sekty destrukcyjnej:

“zbiór ludzi o charakterze totalitarnym, umniejszający podstawowe prawa człowieka oznacza to zasady współżycia społecznego, która na skroś stosowanie technik psychologicznych dodatkowo socjologicznych, zastosowanie fizyczne, psychiczne oznacza to materialne powoduje nałóg osoby od momentu tej grupy oznacza to jej przywódcy, zaś jej działanie na jednostkę, rodzinę oznacza to społeczność ma styl destrukcyjny”.

W wyżej wymienionym raporcie, pomimo braku określenia definicji sekty w środku prawodawstwie polskim, podjęto też próbę stworzenia definicji sekty kryminogennej, którą określono następująco:

“zespół ludzi powiązanych ze sobą wspólnym, spośród reguły uformowanym wskroś nich światopoglądem plus stałymi lub okresowymi formami kultowymi, pseudokultowymi plus organizacyjnymi, oraz cele działania tego zespołu czy też formy realizacji wynikające spośród ich światopoglądu, zachowań kultowych innymi słowy pseudokultowych, negacja logiczna są uznane wskroś kraj również są sprzeczne spośród prawem innymi słowy spośród zasadami współżycia społecznego”

Nadużyciom oraz zagrożeniom wynikającym spośród działalności niektórych sekt sprzyjały też niedoskonałości przepisów kodeksu karnego, które negacja logiczna zapewniały dostatecznej ochrony zanim sprzeczną spośród prawem działalnością niektórych ugrupowań religijnych, tudzież czasami służyły co więcej ochronie ich interesów. W 2001 polskie Ministerstwo Sprawiedliwości podjęło m.in. próbę zdefiniowania przestępstwa psychomanipulacji, zakończoną przecież niepowodzeniem. Istnieje gdyż ryzyko, że za wysoko posunięte obostrzenia wewnątrz polskim prawodawstwie (w omawianym zakresie), przyczyniać się mogą aż do powstania innego rodzaju zagrożeń, wewnątrz postaci precedensów umożliwiających ściganie obywateli ze względu na wyznawaną wskroś nich wiarę.

Według definicji opracowanej na wskroś jeden spośród polskich ośrodków pomocy ofiarom sekt destrukcyjnych - Centrum Przeciwdziałania Psychomanipulacji - sekta owo grupa, wewnątrz której zachodzi równolegle śmigły stopień totalności (kontroli życia członków) plus psychomanipulacji.

Ośrodek ów podaje zespół dziewięciu pytań, mających przynieść ulgę do wnętrza rozpoznaniu, lub mamy aż do czynienia spośród sektą destrukcyjną. Dotyczą one:

1. zakresu władzy przywódcy grupy,
2. stosunku aż do spraw finansowych (nacisk na gromadzenie funduszy jest negatywnym sygnałem),
3. swobody rezygnacji spośród członkostwa,
4. istnienia obowiązku zakładania rodzin w obrębie grupy,
5. stopnia izolacji od czasu informacji spośród zewnątrz,
6. istnienia postawy niechęci oznacza to wrogości w obliczu społeczeństwa, instytucji, ludzi zza grupy dodatkowo istnienia przekonania o jedyno zbawczości nauk grupy
7. stosunku aż do oświaty również kształcenia pozareligijnego

Takie uchwyt tematu jest tymczasem wykorzystywane na wskroś mniejszości wyznaniowe aż do wykazywania, że opisywane cechy posiada też związek wyznaniowy rzymskokatolicki, skutkiem tego ponadto jest krytykowane także ze okolica Kościoła.

Psychologowie w środku licznych publikacjach dotyczących działalności wybranych sekt (określanych zamiennie takimi określeniami jako “nowe ruchy religijne”, “ruchy parareligijne”, “sekty”, “ruchy kultowe”, “kulty”) ostrzegają, że efektem nieprzemyślanego uczestnictwa wewnątrz ich działalności, w miejsce rozwoju - być może się wystawać rozwalenie osobowości przejawiająca się w środku zniszczeniu dotychczasowych gildia osoby, jej funkcji w środku rodzinie oraz społeczeństwie. Oznakami destrukcji osoby uczestniczącej do wnętrza takiej działalności prawdopodobnie znajdować się gwałtowna wachta wyznawanych na wskroś daną osobę wartości, zejście potencjału także elastyczności umysłowej, dodatkowo postępowanie przejawiające się posługiwaniem się ustalonymi stereotypami reakcji psychicznych.

Termin sekta oznacza na ogół podgrupę religijną, różniącą się od chwili innych grup swoistymi praktykami religijnymi dodatkowo swoistym doborem pism kanonicznych. W ujęciu teologicznym dotyczy grupy wyznaniowej, która oddzieliła się odkąd macierzystej organizacji kościelnej na rzecz zaznaczenia swojej odrębności w środku kwestiach doktryny, liturgii oraz organizacji wspólnoty religijnej tworząc nową wspólnotę wyznaniową, znacznie ekskluzywną . Najczęściej między wyznawców tradycyjnego kościoła upływ “sekta” ma sens pejoratywne, przynajmniej współczesna teologia również zbiór znaków Kościoła na wyznaczenie “odłamu” innymi słowy “oderwania” negacja logiczna używa słowa “sekta”, na odwrót “schizma”. W Kodeksie Prawa Kanonicznego (Kan. 751) kościoła katolickiego funkcjonuje nomenklatura która jest używana w środku odniesieniu aż do tematyka odstępstwa od momentu jego doktryn oraz dogmatów:

• Herezja - owo uporczywe, wbrew przyjęcia chrztu, zaprzeczanie jakiejś prawdzie wiary czy powątpiewanie do wnętrza nią
• Apostazja - całkowite porzucenie wiary chrześcijańskiej
• Schizma - przecząca odpowiedź uznania zwierzchnictwa Biskupa Rzymskiego czy utrzymywania wspólnoty spośród członkami Kościoła, uznającymi owo zwierzchnictwo

Niekiedy mianem sekty określa się ponadto grupy negacja logiczna będące wyznaniami wewnątrz sensie religioznawczym. Mówi się o sektach ekonomicznych, politycznych lub terapeutycznych. Grupy tego rodzaju nazywane mogą egzystować sektami o ile cechują się ekskluzywizmem, podobnym aż do panującego sektach religijnych. Podobne mogą egzystować również metody werbowania, utajniania części informacji o sobie i tak dalej Niektórzy zbytnio sektę uznają masonerię . Natomiast zbytnio przypadek sekty ekonomicznej w wielu przypadkach uważa się Amway.

Określenie sekta (w ujęciu konwencjonalnym) używane jest też bez wydźwięku pejoratywnego na rzecz określenia grup istniejących w środku religii negacja logiczna posiadających jednej organizacji kościelnej. Zdaniem niektórych osób, większe także zwyczajowo dominujące Kościoły nadużywają terminu “sekta” wewnątrz stosunku aż do związków wyznaniowych w środku celu ich zdeprecjonowania. Obawy te negacja logiczna znajdują potwierdzenia do wnętrza oficjalnych dokumentach Kościoła, np. Stolica Apostolska wewnątrz wydanym do wnętrza 1986 raporcie “Sekty ewentualnie nowe ruchy religijne. Wyzwanie duszpasterskie” dystansuje się od momentu zwykłego zwalczania sekt, nakazując rozmowa spośród nowymi ruchami religijnymi do wnętrza duchu tolerancji plus szacunku na rzecz osoby ludzkiej. Dokument równolegle stwierdza że rozmowa ów przypuszczalnie istnieć utrudniony jako że zachowania plus metody niektórych spośród sekt mogą wzbudzać zgubny działanie na osobowości, przyczyniać się aż do dezintegracji rodzin oraz społeczności, oraz ich doktryny nieraz bywają nader odległe odkąd nauczania Chrystusa dodatkowo Kościoła. Same zależności wyznaniowe, oznacza to wspólnoty religijne, negacja logiczna przyjmują określenia sekta. Według Joachima Wacha każde kult religijne wewnątrz początkowym okresie rozwoju miało styl sekty. W trakcie instytucjonalizowania się religii wszelkie formy sprzeciwu w obliczu działań podejmowanych wskroś związek wyznaniowy mogą być wyposażonym formę ruchu do wnętrza postaci sekt, ewentualnie ponadto przybierają formy zakonów, jeśli są akceptowane wskroś kościół.

W ujęciu ewangelicznych chrześcijan, komentatorzy wywodzący się spośród tego nurtu, zauważają, iż termin greckie “hairesis”, przetłumaczone do wnętrza Biblii wyrazem “sekta”, występuje wewnątrz Dziejach Apostolskich szóstka rózgi (w korona drzewa aż do Galacjan (5,20), w środku korona drzewa aż do Piotra (2,1), plus w środku listowie aż do Koryntjan (11,19), na to samo tłumaczone jest wewnątrz tych tekstach jak “stronnictwo”. (W polskich tłumaczeniach występują również zwroty “sekta”, “heretyctwo”, “herezja”, “kacerstwo”.)

Sekta (od łac. secta - kierunek, droga, postępowanie, zasady, stronnictwo, nauka, od momentu sequi - wędrować zbyt kimś, postępować, asystować to znaczy łac. secare, sectare - odcinać, odrąbywać, ukroić się odkąd czegoś) - początkowo zdefiniowanie grupy wyznawców, których upodobania religijne są na wskroś tradycyjne Kościoły uznane zbyt niezgodne spośród oficjalną, dominującą doktryną . Współcześnie wygaśnięcie umowy wzbudzający wątpliwości (według jego przeciwników będący elementem pseudonauki), negacja logiczna uznawany na wskroś niektórych religioznawców. Według nich każda zgrupowanie wyznaniowa plus religijna przypadkiem istnieć nazwana sektą. Sektą do wnętrza znaczeniu potocznym są wszystkie podgrupy religijne, które odłączyły się od momentu wyznania wiodącego także głoszą dogmaty niezgodne spośród dogmatami grupy macierzystej. Termin z drugiej ręki wśród innymi na wskroś chrześcijan wewnątrz odniesieniu aż do mniejszości wyznaniowych, m.in. które oddzieliły się od czasu macierzystej organizacji wyznaniowej dodatkowo które spośród uwagi na stosowane wskroś negacja logiczna metody uważają zbytnio niebezpieczne.

Sektę, podług definicji encyklopedycznej, charakteryzuje zbiór wybranych cech, które wielokrotnie uznawane są zbyt negatywne na wskroś oficjalne instytucje państwowe oznacza to religijne, m. in. autorytarne sprawowanie władzy na wskroś przywódcę sekty, obchodzenie się członków sekty wewnątrz tryb służebny wskroś jej kierownictwo, synteza celów politycznych również ekonomicznych (czerpanie korzyści materialnych spośród działalności sekty wskroś wybrane osoby czy grupy osób) spośród celami religijnymi oznacza to parareligijnymi, pozbawienie samokrytycyzmu, staranie aż do uniezależnienia się od czasu uznawanych wskroś zbiorowość czynników kontroli (np. familia oznacza to media).